۷ سپتامبر ۲۰۲۶- بر اساس یک مطالعه جدید «همگروهیو با روش تصادفیسازی مندلی که در نشریه Aging منتشر شده است، سطوح بالاتر اسید آمینه «تیروزین» در گردش خون ممکن است با طول عمر کوتاهتر مرتبط باشد؛ شواهدی وجود دارد که نشان میدهد این رابطه در مردان نسبت به زنان مشهودتر است.
پیشینهٔ این پژوهش
مداخلات رژیم غذایی، از جمله محدودیت کالری و پروتئین، در افزایش طول عمر در گونههای مختلف جانوری نتایج امیدوارکنندهای داشته است. از آنجایی که پروتئینها از اسیدهای آمینه تشکیل شدهاند، محققان این فرضیه را مطرح کردند که تغییرات در سطوح اسیدهای آمینه در گردش خون، که ناشی از محدودیت پروتئین است، ممکن است بر طول عمر تأثیر بگذارد.
تیروزین، اسید آمینهای است که از پیشساز خود یعنی «فنیلآلانین» سنتز میشود و خود پیشساز چندین انتقالدهنده عصبی از جمله دوپامین، اپینفرین و نوراپینفرین است. این مواد شیمیایی حیاتی مغز به تنظیم خلقوخو، شناخت و پاسخ به استرس کمک میکنند که ارتباط تنگاتنگی با وضعیت سلامت متابولیک داشته و ممکن است بر طول عمر تأثیرگذار باشند.
در حیوانات، مشخص شده است که تیروزین در تنظیم پاسخهای فیزیولوژیک به رژیم غذایی کمپروتئین و تأثیر بر طول عمر نقش دارد. علاوه بر این، افزایش سطح فنیلآلانین در گردش خون با کوتاه شدن تلومرها، بیماریهای التهابی و دیابت نوع ۲مرتبط دانسته شده است. مطالعات مکانیسمی نشان دادهاند که اکسیداسیون فنیلآلانین میتواند منجر به تشکیل «متا-تیروزین» شود؛ یک متابولیت سمی که با کاهش طول عمر در کرمهای C. elegans مرتبط است.
جنسیت ارتباط مستقیمی با طول عمر دارد و مردان بهطور مداوم امید به زندگی کوتاهتری نسبت به زنان دارند. نکته جالب اینکه سطوح تیروزین نیز تحت تأثیر جنسیت است، بهطوری که زنان جوان سطوح پایینتری از آن را نسبت به مردان جوان دارند. با این حال، تا حد زیادی مشخص نبود که آیا سطوح تیروزین میتواند تفاوت در طول عمر بین دو جنس را در انسان توضیح دهد یا خیر.
برای درک بهتر این رابطه بالقوه، محققان دانشگاه هنگکنگ و دانشگاه جورجیا در آمریکا ارتباط کلی و جنسیتی بین سطوح فنیلآلانین و تیروزین در گردش خون و «مرگومیر به هر علتی» را در میان شرکتکنندگان «بیوبانک انگلستان» بررسی کردند. آنها برای تقویت استنتاج علّی، از تحلیل تصادفیسازی مندلی و استفاده از سن والدین به عنوان نشانگر ژنتیکی برای طول عمر استفاده کردند.
یافتههای کلیدی
این مطالعه شامل دادههای ۲۷۲,۴۷۵ شرکتکننده در بیوبانک انگلستان بود که اطلاعات مربوط به مرگومیر، سطوح اسیدهای آمینه در گردش خون و عوامل مداخلهگر شامل سن، جنسیت، محرومیتهای اجتماعی-اقتصادی، استعمال دخانیات، مصرف الکل، فعالیت بدنی، قومیت، تحصیلات و شاخص توده بدنی (BMI) در دسترس بود.
تحلیلی که عوامل مداخلهگر بالقوه را کنترل میکرد، نشان داد که فنیلآلانین در گردش خون با افزایش خطر مرگومیر به هر علتی در هر دو جنس (مردان و زنان) مرتبط است. به همین ترتیب، تیروزین در گردش خون نیز ارتباط مثبتی با خطر مرگومیر به هر علتی در مردان داشت، اما این رابطه در زنان مشاهده نشد؛ هرچند تفاوت بین دو جنس از نظر آماری معنادار نبود.
تجزیهوتحلیل مرگومیرِ مختص به بیماریها نشان داد که فنیلآلانین (و نه تیروزین) بهطور کلی با مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی-عروقی و سرطان ارتباط مثبت دارد.
تحلیل تصادفیسازی مندلیِ تکمتغیره نشان داد که سطوح بالاترِ فنیلآلانینِ پیشبینیشده از نظر ژنتیکی، با طول عمر بیشتر در مردان مرتبط است، اما این موضوع در زنان صدق نمیکرد. در مقابل، سطوح بالاترِ تیروزینِ پیشبینیشده از نظر ژنتیکی، با طول عمر کوتاهتر در هر دو جنس (مردان و زنان) در تحلیل اولیه مرتبط بود، هرچند برخی تحلیلهای تکمیلی نتایج کمتر قطعی داشتند.
تحلیلی که تیروزین را کنترل میکرد، هیچ ارتباط مشخصی بین فنیلآلانین و طول عمر نشان نداد. با این حال، هنگام کنترل فنیلآلانین، مشخص شد که تیروزین با طول عمر کوتاهتر در مردان مرتبط است، در حالی که یافتهها در زنان در روشهای مختلف تصادفیسازی مندلی، ثبات کمتری داشت.
اهمیت این مطالعه
این مطالعه نشان داد که سطوح بالاتر تیروزین در گردش خون ممکن است بهطور مستقل با طول عمر کوتاهتر مرتبط باشد، که واضحترین شواهد آن در مردان دیده میشود. با این حال، برای تبیین مکانیسمهای بیولوژیک زیربنایی این رابطه، به تحقیقات بیشتری نیاز است.
اگرچه هنوز بهطور کامل مشخص نیست که تیروزین چگونه بر طول عمر تأثیر میگذارد، یک مکانیسم احتمالی میتواند «مقاومت به انسولین» ناشی از تیروزین باشد که با افزایش خطر چندین بیماری مزمن و کاهش طول عمر همراه است. همچنین مشخص شده است که مقاومت به انسولین دارای اثرات جنسیتی است.
شواهد تجربی حاکی از آن است که محدودیت کالری میتواند مقاومت به انسولین را کاهش داده و اثرات جنسیتی بر طول عمر و سلامت متابولیک ایجاد کند. مقاومت به انسولین همچنین ممکن است با «تستوسترون» (یک هورمون جنسی که با بقا مرتبط است) تعامل داشته باشد، که اثر آن در مردان مشهودتر است.
علاوه بر این، تیروزین پیشساز انتقالدهندههای عصبی مهمی است که توسط هورمونهای جنسی مانند تستوسترون تنظیم میشوند؛ نویسندگان پیشنهاد کردند که این موضوع میتواند به توضیح ارتباطات مشاهدهشده بر اساس جنسیت کمک کند.
در مجموع، این مطالعه بر نقش تیروزین در طول عمر تأکید دارد. سطوح تیروزین در گردش خون قابل تغییر است، از جمله از طریق تغییرات رژیم غذایی مانند محدودیت پروتئین. با این حال، این مطالعه چنین مداخلاتی را در انسان آزمایش نکرده است و سطوح اسیدهای آمینه در گردش خون ممکن است مستقیماً منعکسکننده دریافت رژیم غذایی نباشد. بنابراین، چنین رویکردهایی پیش از آنکه به عنوان راهکارهایی برای افزایش طول عمر در نظر گرفته شوند، نیازمند مطالعه بیشتری هستند.
نویسندگان همچنین به جای ارزیابی مستقیم، در مورد استفاده طولانیمدت از مکملهای تیروزین که معمولاً برای تقویت خلقوخو و هوشیاری ذهنی توصیه میشوند، بحث کردهاند. از آنجایی که مصرف مکملها در این مطالعه آزمایش نشده است، یافتههای آن نمیتوانند ثابت کنند که مکملهای تیروزین باعث کوتاهی عمر میشوند. در عوض، نویسندگان خاطرنشان کردند که نتایج آنها از مزایای طولانیمدت مکملهای تیروزین برای افزایش طول عمر پشتیبانی نمیکند.
این مطالعه، واریانتهای ژنتیکی تیروزین و فنیلآلانین را از بیوبانک انگلستان انتخاب و آنها را در مطالعات بزرگ «ارتباط سراسری ژنوم(GWAS)» مربوط به طول عمر، در همان جمعیت بیوبانک انگلستان به کار برد. چنین همپوشانی در نمونهها ممکن است سوگیری در برآوردهای تصادفیسازی مندلی ایجاد کند. با این حال، یک «تحلیل حساسیت» با استفاده از واریانتهای ژنتیکی مرتبط با سطوح اسید آمینه از یک مطالعه GWAS جداگانه (که شامل شرکتکنندگان بیوبانک انگلستان نمیشد) ارتباطاتی را در جهتهای بهطور کلی سازگار نشان داد.
با توجه به ماهیت غیرخطیِ ارتباطات مشاهدهشده بین فنیلآلانین، تیروزین و مرگومیر، محققان پیشنهاد کردند که ارتباطات مثبت، بیشتر در مورد افرادی که سطوح بالاتری از فنیلآلانین یا تیروزین دارند، صدق میکند. مطالعات آینده باید این یافتهها را در جمعیتهایی با سطوح مختلف اسیدهای آمینه تأیید کنند.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260907/Could-one-amino-acid-help-explain-why-men-tend-to-live-shorter-lives.aspx